500 Üniversite Fikrini Gerçekçi Buluyor musunuz?

18 Ağustos 2008 Pazartesi

Vakıf Üniversiteleri

Vakıf Üniversiteleri
Her na kadar anayasada Vakıf Üniversiteleri kar amacı güdemese de çeşitli Vakıf Üniversiteleri dolaylı yollardan da olsa kar yapmaktalar. Bu da doğal ama... Olayı abartıp “5 bin öğrenci, 20 bin dolardan 100 milyon dolar ciro eder. 80 milyon doları size kalır.” mantığıyla yaklaşanların da olduğunu öğrenmiş bulunuyoruz.

Aşağıda Vakıf Üniversiteleri Ticarethane mi konulu yazı dizisinde Vakıf Üniversiteleri masaya yatırılmış. Bizce tüm gelişmeler normal. Yavaş yavaş kaliteli olanla diğerleri birbirinden ayrışır. Ama bu hengamede tüm Vakıf Üniversiteleri aynen eskiden Özel Üniversitelerin tümünün kapatılması örneğinde olduğu gibi kapatılmaması arzumuz. Bu işi denetim altına almanın kurumsal hale gelememesi en büyük problem. Yani bu kurumların akreditasyonunu sağlayacak 3. parti ciddi kuruluşların geliştirilmesi gerekiyor.

Vakıf Üniversiteleri Ticarethane mi?

Hürriyet’te pazar günü Vahap Munyar’ın köşesinde, yeni kurulan bir vakıf üniversitesi ilgili işadamları arasında geçen ilginç bir diyalog vardı. İş dünyasının vakıf üniversitelerine nasıl baktığının önemli bir göstergesi niteliğindeki bu sohbetin en can alıcı cümlesi şöyle:
“5 bin öğrenci, 20 bin dolardan 100 milyon dolar ciro eder. 80 milyon doları size kalır.”

Ne kadar düz mantık. Açılacak olan üniversite değil sanki fabrika. Öğrenci yetiştirmeyecek, bilimsel araştırma yapmayacak, otomobil üretecek.

Oysa kazın ayağı hiç de öyle değil. Vakıf üniversitelerinin çoğu zorda. Birkaçı dışında para kazanan da yok. Sürekli desteklenmeleri gerekiyor. Çünkü insan yetiştirmek ve bilim üretmek dünyanın en pahalı yatırımı.

5 bin çarpı 20 bin, eşittir 100 milyon dolar. Bunun da 20 bini masraf, 80 bini kâr. Var mı böylesine altın yumurtlayan başka tavuk mantığı? Anlaşılan o ki üniversiteleri uzaktan yakından hiç tanımıyorlar.

Bugün ciddi bir vakıf üniversitesinin yatırım maliyeti, ki kurulmak istenen de öyle, en az 250 milyon dolar. 500 milyon dolar harcayıp da hâlâ çok eksiği olan vakıf üniversitelerini de özellikle hatırlatmak isteriz.

5 bin öğrencinin 5 bininin de paralı olduğu, hele hele 20 bin dolar ödediği bir vakıf üniversitesi ise, bırakın Türkiye’yi, dünyanın hiçbir yerinde yok. Çünkü vakıf üniversitelerini ayakta tutan, iddialı kılan, geleceğe taşıyan unsurların başında öğrenci, öğretim elemanı ve ciddi laboratuvarlar geliyor.

Öğrencilerin en az yüzde 10 ile 20’si burslu olmak zorunda. Ki bu oranlar bazı üniversitelerde çok daha yüksek düzeye çıkabiliyor. Yüzde 50’li, yüzde 25 gibi kademeli bursları da kattığınızda kâğıt üzerinde görünen o 100 milyon dolarlık gelirin dörtte biri daha en başında gidiyor.
Öğretim üyeleri de marka olmak zorunda. İyi öğretim üyeleri de devlet üniversitelerinde olduğu gibi 1000-2000 dolara gelmiyor. Serbest piyasa nedeniyle ücretler arttıkça artıyor. Dahası, transfer ücretleri de el yakmaya başladı. Baksanıza, dereceye giren öğrencilere bile 50 bin YTL veren üniversiteler, iyi hocalara neler vermez ki!

Peki ya laboratuvarlar? 10 milyon dolara kurulan araştırma birimleri var. Bunlardan onlarcasını düşündüğünüzde, değil para kazanmak, mevcut yatırımları sürdürebilmek için bir değil onlarca şirketinizin olması gerekiyor.

İşadamları bu konuda Dalan örneğini veriyorlar. Şu an için kârda gibi gözükebilir. Ama olaya uzun vadeli bakmak gerekir. Koç’u, Sabancı’yı ve arkasında en az 20 akar yaratan şirketi olan Bilkent’i masaya yatırıp incelesinler, üniversite yatırımı kârlı mı, değil mi görsünler.
Para kazanmak amacıyla üniversite kuranlar yok mu? Elbette var. Ama asıl büyük çoğunluk, bu kutsal görevi, büyük bir özveriyle yerine getiriyor. Bırakın para kazanmayı, sürekli para akıtıyorlar. O kadarla da kalmayıp zamanlarının çoğunu bu işe adıyorlar. Oysa üniversiteye yatırdıkları kaynaklarla, farklı alanlarda çok daha büyük para kazanabilirlerdi, reklam da yapabilirlerdi, eleman da yetiştirebilirlerdi. Ama tümüne yakının ortak noktası, sosyal sorumluluk. Paralarını bu ülkede kazandılar ve şimdi verme zamanı diyerek bu ülke için, gençler için, eğitim ve bilim için taşın altına ellerini koydular.
Kendilerini canı gönülden kutluyoruz. Böylesine zor ama bir o kadar da onurlu bir görev üstlendikleri için. Ama son gelişmeler de gösteriyor ki, vakıf üniversitelerinin de ciddi bir vizyona ve hedef revizyonuna ihtiyaçları var.

Anayasa kendilerini çok net tarif ediyor: Kâr amacı gütmeyen kurumlar...

Kazanmayacaklar mı? Elbette kazanacaklar. Ama daha çok yatırım ve daha çok burs için.
Dünyanın en iyileri diye gıpta ettiğimiz üniversitelerde bunu görüyoruz. Onlardan birinin bütçesi, bizimkilerin tümünden fazla. Onları o noktaya getiren de bu güçleri!..

Özetin özeti: Vakıf üniversitelerini farklı mecralara çekmek isteyenler hep olacak. Umarız kurucularının ismini en iyi şekilde yaşatma ve ülkeye yeni bir dinamizm getirme gibi asli görevlerinin dışında başka arayışlara girmezler.


Vakıf Üniversiteleri -2
Vakıf üniversitelerinin kendi aralarında ciddi bir yapılanma içerisine girmeleri artık kaçınılmaz hale geldi. İçlerinde öylesine farklı noktalara sürüklenenler var ki, ileride tümümün başını ağrıtabilir.

Dünden bugüne çok iyi biliyoruz ki, biri bir hata yaptı mı, hepsi birden cezalandırılıyor. İşte bu yüzden, birinin yaptığı yanlışlar, diğerlerini etkilemesin isteniyorsa, bir otokontrol sisteminin geliştirilmesi gerekiyor.

YÖK ne için var? diyorsanız çok yanılırsınız. YÖK, bırakın üniversiteleri, kendisini bile yönetemiyor. Yoksa bu noktaya gelinir miydi?

Vakıf üniversitelerinden biri, üstelik kurulalı daha bir yıl olmadan yüksek lisans ve doktora ilanları vermeye başladı. Anlamak mümkün değil. Ama daha da komiği, doktora yapılacak bölümler bir bir sıralandıktan sonra, ilanın bir yerine minnacık bir yıldız koyup, açıklamasında da “Bu programlar YÖK’ün onayını müteakip öğrenime başlayacaktır” deniliyor. Yani daha doktora için resmen izin alınmamış ama belli ki söz alınmış. Yoksa böyle ilan verilebilir mi?

Doktora eğitimi çok ciddi bir altyapı gerektirir. Dünyanın her çok yerinde, her üniversiteye doktora izni verilmez. Türkiye’de de bu böyleydi. Onlarca yıllık bir geçmiş ve güçlü bir kadro zorunluluğu vardı. Ama görünen o ki, her şey gibi doktora kuralları da altüst olmuş.
Peki bu üniversitemiz ya da şipşak izin verilen diğer üniversitelerimiz bu yükün altından kalkamaz mı? Devlet üniversitelerinde olandan daha iyi bir doktora eğitimi veremez mi? O ayrıca tartışılır. Ama şu anda gelinen nokta, tıpkı lisans eğitimi gibi yüksek lisans ve doktora eğitimi de giderek sulanıyor. Oysa Başbakan Erdoğan, eski YÖK yönetimi ve rektörleri adeta taciz ederek çıtanın yükseltilmesini istiyordu. Düne kadar dünyanın en iyi 500 üniversitesi arasına giren 3 üniversitemiz vardı. Bakalım önümüzdeki yıllarda kaç üniversitemiz daha girecek? Sonucu merakla bekliyoruz. 3, 5’e çıkarsa alkışlarız. Sıfıra inerse de Başbakan’a, YÖK’e ve Cumhurbaşkanı’na dün söylediklerini hatırlatmaya devam ederiz...

Vakıf Üniversiteleri Ne kadar evrenseller?

Vakıf üniversitelerine yönelik ciddi yaptırımlardan biri de Türkiye’nin gerçeklerine ve geleceğe yönelik olmalıdır. Son birkaç yıldır bakkal dükkânı açar gibi üniversite açılıyor. Ve hemen hepsi de büyük kentlerde, özellikle de İstanbul’da. Oysa artık Anadolu’ya da açılmaları gerekiyor. İstanbul hemen her konuda artık boğazına kadar dolmuş durumda. Üniversite konusunda da değişen bir şey yok. Çok iddialı olmadığı sürece, İstanbul’da vakıf üniversitelerine izin vermek, İstanbul’u vakıf üniversiteleri pazarı haline getirmenin ötesinde bir işe yaramaz.
Yeni vakıf üniversiteleri açılmasın mı? Elbette açılsın. Bu genç nüfusa, ne kadar açılsa azdır. Ama bu bir plan ve program çerçevesinde olmalıdır. Örneğin öğretim kadrolarının yetiştirilmesine katkıda bulunmalılar. Örneğin kolay öğrenci bulabilecekleri popüler alanların dışında, Türkiye’nin kalkınmasına yönelik programlar da açmalılar. Yoksa üzerlerindeki “Üniversite mi yoksa ticarethane mi?” sorgulamasından zor kurtulurlar.

Vakıf üniversitelerindeki öğrenci memnuniyeti giderek azalıyor. Bu konuda acil önlem almalılar. Ücretler konusunda ciddi sıkıntılar var. Öğretim kadroları ilan edilenlerin çok dışında. Eğitim ve bilim alanına yatırım yapma yerine farklı ilişkilerle yol kat etmek isteyenler, diğerlerine de kötü örnek oluyor.

Gönül ister ki gazetelere verilen çarşaf çarşaf ilanlardaki süslü lafların yerini, hangi uluslararası kurumlardan akredite aldıkları, kaç uluslararası yayınlarının olduğu, binaların dışında Ar-Ge için ne kadar yatırım yaptıkları, yurtdışına kaç araştırma görevlisi gönderdikleri, dünyanın hangi iyi üniversiteleriyle öğrenci ve öğretim üyesi değişim anlaşması yaptıkları, kaç süreli yayına abone oldukları, mezunlarının ne kadarı dünyanın ilk 500’deki üniversitelerine mastır ya da doktora öğrencisi olarak kabul edildiği gibi gereksiz(!) ayrıntılar da yer alsa...
Özetin özeti: Vakıf üniversiteleri mutlaka olmalı. Ama...

Vakıf Üniversiteleri Ücret-Harcama Dengesi

"Ücret-harcama tablosu" en azından bir kriter açısından hangi vakıf üniversitesinin mukadderattının yakın gelecekte ne olacağının sinyalini vermektedir.
Umarım asıl mesajı alması gerekenler almıştır.

Vakıf Üniversitelerinin
Gelir Ücret ve Öğrenci Başına Harcamaları *
Üniversite **
Toplam Gelir
(YTL)
Öğrenci
Gelirlerinin
Toplam Gelire
Oranı
(yüzde)
Öğrenci Ücreti
(YTL)
Öğrenci
Başına
Harcama
(YTL)
Bilkent
176.368.891
47,12
13.000
10.313
Yeditepe
166.417.903
83,05
13.000-26.000
9.346
Sabancı
85.339.721
26,85
19.500
30.013
Başkent
71.619.904
67,65
6.480 dolar
7.944
Koç
61.773.957
54,87
13.500 dolar
16.640
Bilgi
61.179.272
91,82
15.900
6.432
Fatih
54.793.814
43,8
4.000-6.850 dolar
11.395
Kültür
37.508.508
84,84
12.500
5.220
İzmir Ekonomi
29.372.704
91,21
6.000dolar
9.480
İstanbul Ticaret
28.439.933
84,52
9.500
4.949
Kadir Has
28.188.117
83,5
10.000-13.000
4.789
Beykent
27.804.076
87,11
11.500
2.611
Bahçeşehir
25.097.303
92,7
12.500
4.508
Maltepe
22.231.383
49,34
11.000-18.000
4.447
Atılım
20.299.903
95,51
7.500 dolar
5.056
Çankaya
19.295.378
92,66
5.800 dolar
4.175
Işık
18.019.619
87,69
13.600
10.375
Haliç
14.770.174
90,55
7.500-12.000
4.538
Doğuş
13.932.168
92,17
12.600-13.800
6.766
TOBB ETÜ
12.865.522
21,03
11.000
19.430
Çağ
10.063.079
87,49
10.950
4.037
Ufuk
7.791.728
40,44
6.250 dolar
7.024
Yaşar
6.937.660
89,87
9.000
3.838
Okan
5.759.815
91,72
10.850
5.349
*YÖK, "Vakıf Üniversiteleri 2007" raporundan yararlanılmıştır.
**Tablo, 2005-2006 akademik dönemi itibariyle en az
iki yıldır faaliyette olan vakıf üniversitelerini kapsıyor.

Vakıf Üniversiteleri YÖK Raporu

Kaynak: Abbas Güçlü/Milliyet

15 Ağustos 2008 Cuma

Üniversite Ücret-Harcama Dengesi

Üniversite Ücret-Harcama Dengesi
Yeni Üniversite açanlar hırslı başlayıp bir an önce kazanmaya başlamak istiyorlar. Her ne kadar Türkiye'de kazanç amaçlı üniversite kurulamasa da daha önceki yazımızda belirtildiği üzere iş adamları üniversite açarak dolaylı da olsa kazanıyorlar. Bu yazıda Üniversite Ücret-Harcama Dengesi üzerinde durulmakta açgözlü üniversiteler teşhir edilmektedir.
Bir dokun bin ah işit.
"Kolay yoldan para kazanmanın yeni yolu: Vakıf Üniversiteleri" başlıklı yazım üzerine yüzlerce mesaj aldım.
Meğer ne çok insan aynı dertten muzdaripmiş.
Fakat bir tanesi özellikle içimi acıttı.
YÖK'ün "ücret-harcama dengesi" tablosunun en altında yer alan benim üniversite demeye dilimin varmadığı Beykent'ten yazan Emre şu satırlarla yansıtmış okulundaki çarpık durumu ve bunun sonuncunda gencecik bir öğrenci olarak kendi ruh halini.
"Ben bir Beykent Üniversitesi öğrencisi, pardon müşterisi mi demeliyim tam bilemiyorum ama bugün yazmış olduğunuz yazının duygularıma tercüman olduğunu ifade etmek isterim. Yazdıklarınız tamamıyla doğru. Maalesef benim de okumuş olmakta olduğum bu okul sadece ticari amaç güden bir işletme. Aslında almış olduğum eğitimin kalitesi buna değse inanın içim yanmaz ama maalesef değil.
Her şey bir yana size komik bir şey de söylemek isterim. Okulumuzun çok değerli akademisyenleri nedense Beykent'in Türkiye'nin en iyi üniversiteleri arasında olduğunu iddia ediyorlar. Nedenini hâlâ anlamış değilim!
Keşke okulda kişi başına düşen bilgisayar sayısını, internet hızını, laboratuar sayısını kantindeki yemek fiyatlarını da yazabilseydiniz. Tabi yazının konusu bu değil. Ama inşallah bir gün bunları da yazarsınız. Çünkü Türkiye'de Beykent gibi üniversitelerin sayısının birden çok olduğunu bilmek, bu yaşımda geleceğe karamsar bakmama yetiyor..."
Beykent'ten Emre'nin mesajı aynen böyle.
İnsanın içi acıyor. Fakat YÖK dahil yetkililerde "tık" yok!
Ha bu arada sakın yanlış anlaşılmasın.
Tüm vakıf üniversitelerini bu kategoriye sokmak büyük haksızlık olur.
Geçen yazımda gerçekten hakkını vererek bu işi yapan-yapmaya çalışan Koç-Sabancı-TOBB ETÜ gibi üniversitelerin öğrenci başına yaptıkları, aldıklarından daha fazlasını öğrenciye geri döndüren harcama tablosunu vermiştim.
Mesaj gönderen bir çok okur tablonun tamamını merak etmiş. YÖK'ün 2005-2006 yılı için hazırladığı rapordan ücret-harcama tablosunu ilgilenenlerin dikkatine sunuyorum.
İnşaat mühendisi Ceyda Akan vakıf üniversitelerinin fikir babası İhsan Doğramacı'nın tırnaklarıyla kaza kaza kurduğu Bilkent Üniversitesi'ni zikretmeme alınmış.
Mesajı aynen şöyle.
"Yazınız duygu ve düşüncelerimize tercüman oldu. Ben ODTU İnşaat mühendisliği mezunuyum yakın zamana kadar devlet üniversitelerinin daha iyi olduğunu düşünüyor özel üniversitelere hep temkinle yaklaşıyordum; ta ki kardeşim Bilkent İsletme Bölümü'nden mezun olana kadar. Gerçekten çok iyi olanaklar içinde çok iyi bir eğitim aldı. Sayın İhsan Doğramacı'ya Türkiye'de vakıf üniversitesi konusunda ilk adımı attığı ve halen başarılarını arttırarak devam ettirdiği için teşekkürü bir borç biliyorum. Vakıf üniversitelerinin ilki olan bu basarili üniversitenin yazınızda yer almamasına çok şaşırdım. Özel bir sebebi varsa lütfen biz okurlarınızla paylaşınız..."
Özel bir sebebi yok. Bilkent sıralamada iyiler arasında ilk üçte olmasa da öğrenciye yaptığı yatırımlar açısından gayet iyi bir durumda. Geçen yazımda yer darlığından dolayı tablonun tamamını yayınlayamadım. Şimdi yayınlıyorum, tablodan Bilkent'in durumunun hiç de fena olmadığı görülebilir.

Bu arada bir çok öğrenci ve veli üniversitelerin fahiş ücretlerinden şikayet ediyor. Kimi zaman Amerika'daki en iyi üniversitelerin bile üzerine çıkan fiyatlar bence de gözden geçirilmeli. Fakat burada esas mesele ücretten çok ücretin karşılığının nasıl geri verildiği.

Bu yıl eğitime başlayacak Özyeğin Üniversitesi, kendisi de zamanında Harvard da burslu okumuş olan Hüsnü Bey 'in geliştirdiği yaratıcı kredi finansmanı modeliyle neredeyse öğrencilerin tamamına yüzde 50'den yüzde 100'e varan burs imkanları sunuyor.

Demek ki istenince oluyor.
Dün öğle yemeğinde buluştuğum gelecek yıl eğitime başlayacak Kemerburgaz Üniversitesi'nin kurucularından İmam Altınbaş uzun uzun mesleki eğitime verdikleri önemi ve vakıf için ayırmayı planladıkları kaynakları anlattı. Önceki yazımda aktardığım Yüksel Mermer'in kolay yolda para kazanma hesabına katılmadığını da tekrarladı.

İkincisi yasal statüleri gereği vakıf üniversiteleri "kâr amacı güdemez."
Eğer Türkiye'de bu işi tamamen kâr amacıyla yapmak isteyenler varsa ki var, o zaman vakıf üniversitesi kılıfının arkasına saklanmadan, dolayısıyla vakıf üniversitesi olmanın vergi dahil bir çok avantajından yararlanmadan açıkça yapsınlar. Kâr amacı güden özel statülü üniversitelerle vakıf üniversiteleri bir birine karışmasın. Böylece öğrenci seçimini "parayı basıp diploma almakla-adam gibi eğitim almak" (1 ayda üniversite diploması) arasında daha baştan yapabilsin.
Ama maalesef yasal alt yapı buna da müsaade etmiyor.
Böylece çürüklerle sağlamlar aynı sepette değerlendiriliyor.
Bir diğer husus üniversitelerin finansmanı konusunda vakfın katkısı, bilimsel çalışmaların kârlı projelere dönüştürülmesi, bağış, sponsorluk gibi kalemler yerine tüm ağırlığın öğrenci gelirlerine verilmesi. Bütün ağırlığını öğrenci gelirlerine yaslayan mali sistemli vakıf üniversitelerinin kaçınılmaz sonu ya iflas ya da bu işi hakkıyla yapan bir eğitim kurumu olmaktan vazgeçmektir.

"Ücret-harcama tablosu" en azından bir kriter açısından hangi vakıf üniversitesinin mukadderattının yakın gelecekte ne olacağının sinyalini vermektedir.
Umarım asıl mesajı alması gerekenler almıştır.

Vakıf Üniversitelerinin
Gelir Ücret ve Öğrenci Başına Harcamaları *
Üniversite **
Toplam Gelir
(YTL)
Öğrenci
Gelirlerinin
Toplam Gelire
Oranı
(yüzde)
Öğrenci Ücreti
(YTL)
Öğrenci
Başına
Harcama
(YTL)
Bilkent
176.368.891
47,12
13.000
10.313
Yeditepe
166.417.903
83,05
13.000-26.000
9.346
Sabancı
85.339.721
26,85
19.500
30.013
Başkent
71.619.904
67,65
6.480 dolar
7.944
Koç
61.773.957
54,87
13.500 dolar
16.640
Bilgi
61.179.272
91,82
15.900
6.432
Fatih
54.793.814
43,8
4.000-6.850 dolar
11.395
Kültür
37.508.508
84,84
12.500
5.220
İzmir Ekonomi
29.372.704
91,21
6.000dolar
9.480
İstanbul Ticaret
28.439.933
84,52
9.500
4.949
Kadir Has
28.188.117
83,5
10.000-13.000
4.789
Beykent
27.804.076
87,11
11.500
2.611
Bahçeşehir
25.097.303
92,7
12.500
4.508
Maltepe
22.231.383
49,34
11.000-18.000
4.447
Atılım
20.299.903
95,51
7.500 dolar
5.056
Çankaya
19.295.378
92,66
5.800 dolar
4.175
Işık
18.019.619
87,69
13.600
10.375
Haliç
14.770.174
90,55
7.500-12.000
4.538
Doğuş
13.932.168
92,17
12.600-13.800
6.766
TOBB ETÜ
12.865.522
21,03
11.000
19.430
Çağ
10.063.079
87,49
10.950
4.037
Ufuk
7.791.728
40,44
6.250 dolar
7.024
Yaşar
6.937.660
89,87
9.000
3.838
Okan
5.759.815
91,72
10.850
5.349
*YÖK, "Vakıf Üniversiteleri 2007" raporundan yararlanılmıştır.
**Tablo, 2005-2006 akademik dönemi itibariyle en az
iki yıldır faaliyette olan vakıf üniversitelerini kapsıyor.
Referans / Eyüp Can

Üniversite Kolay Para Kazanma Yolu mu?

Üniversite Kolay Para Kazanma Yolu mu?
500 Üniversite adresinde yeni üniversitelerin açılmasının gerekli olduğunun altı çiziliyor. Aşağıdaki Üniversite Kolay Para Kazanma Yolu mu yazısında yeni açılan vakıf üniversitelerinin mantığı güzel şekilde açıklanmış. Tartışmanın odak noktası Beykent Üniversitesi. Ama bunu pekala genelleştirebilirsiniz.

Kolay Para Kazanma Yolu
Koç ve Sabancı üniversite işine niye girdi?
Para kazanmak için mi?
Hayır.
Peki üniversiteler para kazanmasın mı?
Elbette kazansın fakat bugün birçok vakıf üniversitesinin yaptığı gibi kolay yoldan ve öğrencinin sırtından değil!
Dünyanın en iyi vakıf üniversitelerinden Harvard'ın toplam gelirleri içinde öğrenci ücretleri yüzde 10 civarındadır. Çünkü vakfın bir yanda her yıl topladığı 3 milyar doları bulan bağışlar, diğer yanda özel sektörle yürüttüğü projelerden kazandığı para ve en önemlisi 30 milyar doları bulan ana varlık fonunun getirisi var.
Ortalama 20 bin dolarlık ücrete rağmen Harvard, Yale ya da MIT gibi üniversitelerde işletme giderlerinin küçük bir kısmı öğrenci ücretlerinden karşılanır.
Aradaki finansman açığı vakfın yönettiği fonlar ve üniversitenin ürettiği projelerden karşılanır. Böylece hem öğrenci hem de üniversite kazanır.
Oysa Türkiye'de bazı üniversiteler için benim "utanç tablosu" olarak nitelediğim bir "ücret-harcama dengesi" daha doğrusu dengesizliği var. Tabloya birazdan geleceğim. Fakat öncesinde geçen ay Özyeğin Üniversitesi'nin açılışında bir araya geldiğim Hüsnü Özyeğin'le aramızda geçen sohbeti aktarmak istiyorum.
Özyeğin'e lafı dolandırmadan "Siz bu işe niye girdiniz?" diye sordum.
Öyle ya Hüsnü Bey girişimci özelliklerinden dolayı iş dünyasında "tuttuğunu altın eden adam" olarak tanınıyor.
Madem üniversite kurdu, kesin bir bildiği vardır!
Hüsnü Bey her zamanki leb demeden leblebiyi anlar bakışlarla cevap verdi:
"Sorunuzun maksadını anladım, ben eğitim meselesine kısa vadeli ticari bir proje olarak yaklaşmıyorum. Banka değil üniversite kuruyorum. Hatta aile üyelerimizle de konuştum, bankacılıktan kazandığımızı uzun vadeli bir modelle üniversiteyi ayakta tutmak için kurduğumuz vakfa bağışlayacağız."
Özyeğin daha ilk hamlede vakfa 40 milyon dolar bağışlayarak bu yıl kendi adıyla kurduğu üniversitenin meşalesini yaktı.
Yakında bu miktarı 100 milyon dolara çıkaracak.
Kampus yatırımı için bir o kadarı da yedekte tutuyor.
Dolayısıyla bu işe kısa vadede para kazanmak için girmediğini kanıtlıyor.
Sabancı Holding yine aynı mantıkla vakıf üzerinden bugüne kadar Sabancı Üniversitesi için 500 milyon dolar harcadı.
Benzer bir rakam Koç için de geçerli.
Ayrıca Türkiye'de yasal altyapı bu anlayışı zorunlu kılıyor. Çünkü Türkiye'de yasal olarak "kâr amacı güden ticari üniversite" kuramazsınız. Vakıf üniversiteleri "kâr amacı gütmeme şartıyla" kurulur ve birçok vergi avantajından yararlanır. Kurucu vakıf, üniversitenin kendi başına ciddi kaynak yaratma kapasitesi artana kadar eğitim standardını yukarıda tutacak yardımı yapmak için vardır.
Peki bugün sayıları 32'ye ulaşan vakıf üniversitelerinde durum ne?
Hafta sonu, eğitim muhabirimiz Ceyda Çağlayan dünyada özel üniversitelerin başarı kriterlerinin en başında gelen "ücret-harcama dengesi" açısından çok çarpıcı bir tablo yayımladı.
Türkiye'de eğitim işiyle uğraşanların bu tabloya dikkatle bakması gerekiyor. Çünkü birçok sektörde yaşanan çarpık tablo maalesef vakıf üniversitelerini de sarmış sarmalamış.
Bir yanda Harvard'ı bile sollayan 30 bin YTL'ye ulaşan astronomik öğrenci ücretleri diğer yanda bırakın bir üniversiteye yakışır kütüphane ve laboratuvarı, öğrencilerin çok temel insani ihtiyaçlarını bile karşılamaktan aciz yönetim anlayışı...
Haksızlık etmeyelim.
32 vakıf üniversitesi arasında Sabancı, Koç, TOBB ETÜ gibi öğrenciden aldığı ücretin fazlasını yine öğrencinin eğitim standardını yükseltmek için harcayan birçok üniversite var.
Mesela Sabancı 19.500 YTL'lik öğrenci ücretine karşılık bir öğrenci için ortalama 30 bin YTL harcıyor. TOBB ETÜ 11 bin YTL ücrete karşılık 19.500 YTL, Koç 16 bin YTL ücrete karşılık yaklaşık 17 bin YTL harcıyor. Fakat bir de YÖK'ün hazırladığı ücret-harcama dengesi tablosunun en dibinde yer alan Beykent gibi üniversiteler var.
Sıkı durun Beykent'in öğrenciden aldığı ücret 11.500 YTL iken öğrenci başına harcaması 2.611 YTL.
Bu kadar çarpık bir ücret-harcama tablosundan sonra insan açtığı okula nasıl üniversite der?
Beykent Rektörü Cuma Bayat bu soruya samimi bir biçimde cevap vermek yerine uluslararası normlara uygun tablonun yöntemini eleştiriyor. Fakat savunması da bir âlem:
"Biz öğrenciden aldığımız parayı yeni binaların yapımına harcıyoruz. Şu anda eğitimin yapılmadığı ancak planlama içinde olan birçok binaya sahibiz. Gayrimenkul bakımından en güçlü vakıf üniversitelerinden biriyiz!"
İyi de rapor tam da bu çarpık mantığı eleştiriyor.
Oh ne güzel, kur derme çatma bir üniversite; topla öğrenciden parayı, o paranın karşılığı olan eğitimi vermek yerine, al o parayla yeni binalar yap, sonra da gayrimenkul zengini ol!
Pazar günü Vahap Munyar Hürriyet'teki köşesinde yeni bir üniversite açma hazırlığı içinde olan Ali Altınbaş ile Yüksel Mermer arasında geçen bir diyaloğa yer verdi.
Aynen aktarıyorum.
Altınbaş: Başlangıçta 6 fakülte 32 bölüm planlıyoruz. Orta vadede öğrenci sayısının 5 bin olmasını hedefliyoruz.
Mermer: 5 bin öğrenci 20 bin dolardan 100 milyon dolar ciro eder. 80 milyon doları size kalır.
Altınbaş: Bizim taahhüdümüz var. 5 yıl boyunca Altınbaş Holding üniversiteye destek verecek.
Yüksel Mermer'in çalakalem yaptığı hesap aslında son yıllarda iş dünyasında vakıf üniversitelerine ilişkin bakış açısının bir yansıması.
Ve maalesef 32 vakıf üniversitesinin yarıdan fazlası Mermer'in yaptığı kolaycı hesabı ve mantığı haklı çıkarıyor.
Tamam, her özel üniversitenin arkasında Koç-Sabancı ya da TOBB gibi çok güçlü kurumlar olmak zorunda değil.
Fakat bu iş bu kadar da ayağa düşmek zorunda mı?

Referans Gazetesi- Eyüp Can

15 Temmuz 2008 Salı

Çözüm 500 Üniversite

Son günlerde basında Türkiye'deki Vakıf üniversitelerinin pahalılığından dem vurulmaya başlandı yine.

Star Gazetesi de bu konuyu incelemiş ve Türkiye'deki üniversiteleri Amerika ve İngiltere'deki diğerleriyle karşılaştırmış.

Buyrun bakalım. Yorumsuz yayımlıyoruz.

Türk üniversitelerinin fiyatları uçtu
Yüzbinlerce genç sonuçların açıklanmasıyla tercih yapmaya hazırlanırken özel üniversiteler yıllık ücrette ABD’nin köklü okullarını ikiye katladı.
Yıllık 25 bin dolarla Yeditepe Diş Hekimliği’nin fiyatı California Üniversitesi’nin iki katı.

Türkiye'de Vakıf üniversitelerinin yıllık öğrenim ücretleri ABD ve İngiltere’nin köklü üniversitelerini yakalarken, bazı bölümlerde bu üniversiteleri ikiye katladı. 2008-2009 eğitim yılı için üniversite sınavını kazananlarda tercih telaşı başlarken, Türkiye’de üniversite öğrenimine büyük talep ve özel sektörün son yıllardaki büyük üniversite yatırımları, öğrenim ücretlerine de yansıdı. Harward, Oxford gibi dünyanın en önde gelen biriki üniversitesinin dışında ABD’nin tarihi 100 yılın üzerindeki tanınmış üniversiteleri, fiyatlarda Türkiye’deki özel okulların gerisinde kaldı.

LONDRA DA GERİDE KALDI

2008-2009 eğitim dönemi için halen Türkiye’deki en pahalı 4 yıllık lisans programı, Yeditepe Üniversitesi’nin yıllık 25 bin dolarlık Diş Hekimliği programı. Ancak ‘Diş Hekimliği’ eğitimi almak isteyenler ABD’yi tercih ettiğinde California Üniversitesi’nde yıllık 13 bin dolara aynı eğitimi alabilirler. ‘Diş Hekimliği’ eğitimi yine ABD’deki Tennessee Üniversitesi’nde 14 bin dolara veriliyor. ABD’den biraz daha pahalı olan İngiltere’deki Londra Üniversitesi’nde ise aynı bölüm için yıllık 22 bin dolar isteniyor.

DİĞER BÖLÜMLERDE DURUM

İŞLETME, hukuk gibi programlarda da Sabancı ve Koç Üniversiteleri, köklü yabancı okulları geride bırakmış durumda. Sabancı Üniversitesi’nde ekonomi, mühendislik gibi bölümler önümüzdeki eğitim sezonunda 20 bin dolar olarak belirlenmiş durumda. Koç Üniversitesi de yıllık bazda aynı rakamla eğitim verme kararı aldı. Oysa ABD’deki Arkansas ve Alabama Üniversiteleri’nde sırasıyla 6 ve 7 bin dolar olarak Sabancı ve Koç’un çok gerisinde kalıyor. Sabancı ve Koç, Kemal Derviş’in de mezun olduğu London School of Economics’de de 19-22 bin dolar aralığındaki yıllık eğitim ücretini de bu sezon yakalamış durumdalar.

3 Temmuz 2008 Perşembe

23 Yeni Üniversite

23 Yeni Üniversite daha üniversiteler kervanına katılıyor. Aşağıda yeni üniversitelerin listesi yer alıyor. Vizyon sahibi Yeni YÖK Başkanını tebrik ediyoruz. Yeni kurulacak üniversitelerle üniversitelerin sayısı 200'e doğru yaklaşıyor. Henüz 500 Üniversiteye oldukça fazla yol var.

Yeni Üniversiteler
1) Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
2) Ardahan Üniversitesi
3) Artvin Çoruh Üniversitesi
4) Bartın Üniversitesi
5) Batman Üniversitesi
6) Bayburt Üniversitesi
7) Bingöl Üniversitesi
8) Bitlis Eren Üniversitesi
9) Çankırı Karatekin Üniversitesi
10) Gümüşhane Üniversitesi
11) Hakkari Üniversitesi
12) Iğdır Üniversitesi
13) Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
14) Kilis 7 Aralık Üniversitesi
15) Kırklareli Üniversitesi
16) Mardin Artuklu Üniversitesi
17) Muş Alparslan Üniversitesi
18) Nevşehir Üniversitesi
19) Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi
20) Siirt Üniversitesi
21) Şırnak Üniversitesi
22) Tunceli Üniversitesi
23) Yalova Üniversitesi